Vì sao não bộ của chúng ta không ngừng tìm kiếm rắc rối?

Chia sẻ cho bạn bè
  •   
  • 7
  •  
  •  
  •  
  •  
    7
    Shares

Tại sao có nhiều rắc rối trong cuộc sống có vẻ như cứ quấn lấy chúng ta một cách vô cùng cứng đầu, cho dù chúng ta đã cực kì cố gắng giải quyết chúng? Hoá ra quá trình xử lý thông tin trong con người có một thói quen đó là khi một thứ gì đó trở nên hiếm có hơn, đôi khi chúng ta sẽ nhìn thấy nó ở nhiều nơi hơn.

Ads

001 02 - Vì sao não bộ của chúng ta không ngừng tìm kiếm rắc rối?

Lấy ví dụ về một tình huống giám sát an ninh trong một khu phổ được thực hiện bởi những người tình nguyện. Những người tình nguyện này sẽ phải gọi cho cảnh sát khi họ thấy có bất kì điều gì khả nghi. Thời gian đầu khi mới tham gia tình nguyện, họ sẽ cảnh báo khi nhìn thấy bất kì dấu hiệu nào của tội phạm nghiêm trọng ví dụ như tấn công hoặc trộm cắp.

Giả định rằng những nỗ lực này có hiệu quả và theo thời gian, các vụ tấn công hay trộm cướp đều dần ít đi trong khu phố. Những người tình nguyện này sẽ làm gì tiếp? Một khả năng là họ sẽ nghỉ ngơi và dừng việc gọi cho cảnh sát. Sau tất cả, những vụ phạm tội nghiêm trọng mà họ từng lo lắng dần trở thành quá khứ. Tuy nhiên, nhiều tình nguyện viên sẽ không lơi là hơn chỉ vì tình hình tội phạm đã lắng xuống. Thay vào đó họ sẽ bắt đầu gọi những thứ mà trước đây, khi tội phạm nghiêm trọng vẫn còn nhiều, họ chẳng mấy để tâm đến là “khả nghi” ví dụ đơn giản như ai đó đi dạo hoặc lảng vảng vào ban đêm chẳng hạn.

001 03 - Vì sao não bộ của chúng ta không ngừng tìm kiếm rắc rối?

Bạn có thể nghĩ ra một số tình huống tương tự mà vấn đề dường như sẽ không bao giờ biến mất vì mọi người tiếp tục thay đổi cách họ định nghĩa về chúng. Đồng nghiệp của tôi và tôi muốn tìm hiểu khi nào thì loại hành vi này xảy ra, tại sao nó lại xảy ra và liệu có thể ngăn chặn nó không?

Tìm kiếm những rắc rối

Để nghiên cứu sự thay đổi khi những thứ chúng ta thấy dần trở nên ít phổ biến hơn, chúng tôi mời những tình nguyện vào phòng thí nghiệm và giao cho 1 một nhiệm vụ nhỏ: Nhìn vào hàng loạt những khuôn mặt trên máy tính và chọn ra những khuôn mặt có vẻ “đe doạ”.

001 04 - Vì sao não bộ của chúng ta không ngừng tìm kiếm rắc rối?

Những khuôn mặt này đã được thiết kế cẩn thận bởi những nhà nghiên cứu,  từ những khuôn mặt có vẻ rất nguy hiểm cho đến những khuôn mặt không có tí đe doạ nào cả.

Chúng tôi trình chiếu theo thứ tự những khuôn mặt đe doạ càng ngày càng ít dần và bất ngờ, chúng tôi nhận ra, những tình nguyện viên đã dần mở rộng định nghĩa về “đe doạ” và những khuôn mặt trước đây với họ là vô hại thì nay đã bị gắn mác khuôn mặt ” đe doạ “.

Thay vì kiên định với những đặc điểm ban đầu, mọi người lại xem xét “đe doạ” phụ thuộc vào số lượng “đe doạ” họ đã từng thấy trước đây.

001 05 - Vì sao não bộ của chúng ta không ngừng tìm kiếm rắc rối?

Ở một thí nghiệm khác, chúng tôi đề nghị mọi người lựa chọn đơn giản giữa màu xanh và màu tím trên màn hình. Khi những điểm màu xanh trở nên ít đi, mọi người bắt đầu gọi những điểm màu tím là màu xanh. Họ thậm chí vẫn giữ nguyên quyết định trên khi chúng tôi đã nói với họ rằng các điểm màu xanh đang dần ít đi hoặc đề nghị trao một khoản tiền thưởng để họ có sự kiên định hơn trong khi thực hiện thí nghiệm.

Kết quả của 2 thí nghiệm trên đều cho thấy những hành động này không hoàn toàn được điều khiển bới lý trí không thì mọi người đã có thể kiên định hơn để nhận được một khoản tiền giải thưởng rồi.

Mở rộng định nghĩa về “trái đạo đức”

Sau khi xem xét kết quả của các thí nghiệm trên, nhóm nghiên cứu không biết liệu điều này có phải là đặc điểm thú vị của hệ thống thị giác không?

Liệu sự thay đổi khái niệm này có xảy ra với những đánh giá không bằng thị giác?

Để kiểm tra nhận định này, chúng tôi làm một thí nghiệm cuối cùng. Ở thí nghiệm này, chúng tôi yêu cầu những người tham gia đọc về những nghiên cứu khoa học khác nhau và lựa chọn những nghiên cứu có đạo đức và những nghiên cứu trái đạo đức.

Chúng tôi không nghĩ rằng có thể tìm thấy sự không kiên định giống những thứ nghiệm trước về sự đe doạ và màu sắc. Tại sao? Vì những đánh giá về vấn đề đạo đức sẽ kiên định và nhất quán theo thời gian hơn là những loại đánh giá khác. Sau tất cả, nếu hôm nay bạn nghĩ bạo lực là sai trái thì ngày mai bạn vẫn sẽ nghĩ nó sai trái bất chấp mức độ nhiều hay ít của bạo lực bạn chứng kiến vào ngày hôm đó.

Tuy nhiên, thật ngạc nhiên, chúng tôi nhận được một kết quả y hệt những thí nghiệm trước. Chúng tôi cho người tham gia xem ngày càng ít những nghiên cứu trái đạo đức và họ bắt đầu mở rộng lựa chọn về những nghiên cứu trái đạo đức hơn.

Nói một cách khác, họ có sự nghiêm khắc hơn trong đánh giá về những gì được cho là đạo đức bởi vì họ đọc được ít hơn những nghiên cứu trái đạo đức.

Não bộ thích so sánh

Tại sao mọi người lại mở rộng những gì họ cho là ” đe doạ” khi nhưng đe doạ càng ngày càng ít đi ?

Nghiên cứu từ tâm lý học nhận thức và khoa học thần kinh cho rằng, những hành vi như vậy là kết quả của cách thức não bộ xử lý thông tin – chúng ta thường xuyên so sánh những gì trước mắt với những gì đã xảy ra trước đây.

001 01 - Vì sao não bộ của chúng ta không ngừng tìm kiếm rắc rối?

Thay vì quyết định cẩn thận về thế nào là một khuôn mặt đe doạ so sánh với những khuôn mặt khác, não bộ lại so sánh với những khuôn mặt nó đã nhìn thấy gần đây hoặc so sánh với mức trung bình những khuôn mặt đã nhìn thấy gần đây hoặc những khuôn mặt đe doạ nhất và ít đe doạ nhất mà nó đã nhìn thấy gần đây.

Sự so sánh này có thể trực tiếp dẫn đến kết quả nghiên cứu mà nhóm chúng tôi đã thấy trong những thí nghiệm. Bởi vì những khuôn mặt “đe doạ”càng ít đi, những khuôn mặt mới sẽ bị đánh giá tương quan với những khuôn mặt vô hại nhất. Giữa một biển những khuôn mặt hiền hoà, một biểu hiện nhỏ của sự đe doạ cũng có thể trở nên đáng sợ.

Đối với não bộ chúng ta, sự so sánh tương quan thường sử dụng ít năng lượng hơn là những phép đo tuyệt đối. Để hiểu tại sao, hãy nghĩ về việc ghi nhớ xem người anh họ nào cao nhất sẽ dễ hơn là nhớ chính xác chiều cao của từng người anh chị em họ.

Đôi khi, những đánh giá tương quan này hoạt động ổn. Nếu bạn tìm kiếm một nhà hàng sang chảnh, những gì bạn đánh giá về “sang chảnh” ở Paris, Texas sẽ khác với ở Paris ở Pháp.

Tuy nhiên, những người giám sát an ninh ở khu dân cư, những người tạo ra sự đánh giá tương quan này sẽ tiếp tục mở rộng khải niệm về “tội phạm” bao gồm cả vi phạm nhẹ sau khi các tội phạm nghiêm trọng trở nên hiếm hoi hơn.

Kết quả là, họ sẽ không bao giờ hoàn toàn trân trọng những thành công của họ trong việc giúp đỡ giảm các vấn đề mà họ đã lo lắng trước đây. Từ chuẩn đoán y khoa đến đầu tư tài chính, con người hiện đại phải đưa ra nhiền phán đoán phức tạp khi tính nhất quán thực sự là vấn đề.

Làm thế nào để mọi người có thể đưa ra những quyết định nhất quán khi cần thiết? Nhóm nghiên cứu của tôi đang thực hiện nghiên cứu tiếp theo trong phòng thí nghiệm để phát triển thêm những can thiệp hiệu quả giúp chống lại những hậu quả kì lạ của sự đánh giá tương đối.

Một chiến lược tiềm năng của ConversationOne là : Khi bạn đưa ra quyết định trong đó sự nhất quàn có vai trò quan trọng, hãy định nghĩa cụ thể những danh mục của bạn rõ ràng nhất có thể.

Nếu bạn tham gia giám sát khu phố, hãy nghĩ đến việc viết ra một danh sách những gì được cho là vi phạm đáng lo ngại. Nếu không, có thể bạn sẽ thấy mình gọi điện cho cảnh sát khi một con chó đang đi dạo ngoài đường mà không có dây xích.

Ads

Xem thêm  Khoa học chứng minh: Quan hệ tình dục có thể làm chậm tốc độ lão hoá !
Xem thêm  Khoa học chứng minh: Nếu 1 đứa trẻ ghét bạn thì khả năng cao là vì bạn xấu !
Xem thêm  10 địa điểm bí ẩn trên thế giới mà khoa học cũng khó lý giải

 

Bình luận

Chia sẻ cho bạn bè
  •   
  • 7
  •  
  •  
  •  
  •  
    7
    Shares
  •  
    7
    Shares
  •   
  • 7
  •  
  •  
  •  
  •  
Ads